TÌM HIỂU VỀ PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG
Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 01/07/2019 (Luật PCTN). Đây cũng là một trong những luật nhận được nhiều sự quan tâm của dư luận và đã phát huy hiệu quả lớn trong thực tiễn, là cơ sở pháp lý quan trọng cho công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng và chống lãng phí ở các cơ quan, tổ chức, đơn vị.
I. Tham nhũng là gì?
Tham nhũng được hiểu là hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt tài sản của Nhà nước hoặc tổ chức, cá nhân. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm niềm tin của nhân dân vào các cơ quan, tổ chức, cũng như cản trở sự phát triển kinh tế – xã hội.
II. Tại sao phải phòng chống tham nhũng?
Tham nhũng không chỉ ảnh hưởng đến nền kinh tế mà còn gây ra những hệ lụy nghiêm trọng về mặt chính trị, xã hội. Nó làm giảm hiệu quả của các chính sách, khiến ngân sách Nhà nước bị thất thoát, đồng thời tạo ra sự bất bình đẳng trong xã hội. Việc phòng chống tham nhũng không chỉ là trách nhiệm của cơ quan nhà nước mà còn là nhiệm vụ của toàn xã hội.
III. Nội dung chính của Luật Phòng chống tham nhũng
- Về các hành vi tham nhũng:
Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 quy định hành vi tham nhũng khu vực trong nhà nước và hành vi tham nhũng ngoài khu vực nhà nước.
1.1. Các hành vi tham nhũng trong khu vực nhà nước (có 12 nhóm hành vi):
a) Tham ô tài sản;
b) Nhận hối lộ;
c) Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản;
d) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi;
đ) Lạm quyền trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi;
e) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi;
g) Giả mạo trong công tác vì vụ lợi;
h) Đưa hối lộ, môi giới hối lộ để giải quyết công việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc địa phương vì vụ lợi;
i) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn sử dụng trái phép tài sản công vì vụ lợi;
k) Nhũng nhiễu vì vụ lợi;
l) Không thực hiện, thực hiện không đúng hoặc không đầy đủ nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi;
m) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để bao che cho người có hành vi vi phạm pháp luật vì vụ lợi; cản trở, can thiệp trái pháp luật vào việc giám sát, kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án vì vụ lợi.
1.2. Hành vi tham nhũng ngoài nhà nước
Tham ô tài sản; Nhận hối lộ; Đưa hối lộ, môi giới hối lộ để giải quyết công việc của doanh nghiệp, tổ chức mình vì vụ lợi.
- Về trách nhiệm phòng, chống tham nhũng:
Cơ quan, tổ chức, đơn vị, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, có trách nhiệm sau đây:
- Thực hiện các biện pháp phòng ngừa tham nhũng; kịp thời phát hiện, xử lý theo thẩm quyền và kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý tham nhũng trong cơ quan, tổ chức, đơn vị mình
- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người phản ánh, báo cáo, tố cáo, tố giác, báo tin, cung cấp thông tin về hành vi tham nhũng
Quyền và nghĩa vụ của công dân trong phòng, chống tham nhũng
- Công dân có quyền phát hiện, phản ánh, tố cáo, tố giác, báo tin về hành vi tham nhũng và được bảo vệ, khen thưởng (mới) theo quy định của pháp luật; có quyền kiến nghị với cơ quan nhà nước hoàn thiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng và giám sát việc thực hiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng (mới).
- Công dân có quyền phát hiện, phản ánh, tố cáo, tố giác, báo tin về hành vi tham nhũng và được bảo vệ, khen thưởng (mới) theo quy định của pháp luật; có quyền kiến nghị với cơ quan nhà nước hoàn thiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng và giám sát việc thực hiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng (mới).
- Các hành vi bị nghiêm cấm:
- Tham ô tài sản; Nhận hối lộ; Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản.
- Đe dọa, trả thù, trù dập, tiết lộ thông tin về người phản ánh, báo cáo, tố cáo, tố giác, báo tin, cung cấp thông tin về hành vi tham nhũng.
- Lợi dụng việc phản ánh, báo cáo, tố cáo, tố giác, báo tin, cung cấp thông tin về hành vi tham nhũng để vu khống cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân khác.
- Bao che hành vi tham nhũng; cản trở, can thiệp trái pháp luật vào việc phát hiện, xử lý tham nhũng và các hành vi khác vi phạm pháp luật về phòng, chống tham nhũng.
- Quy định về phòng ngừa tham nhũng:
- Công khai minh bạch về tổ chức và hoạt động của đơn vị
- Nguyên tắc công khai minh bạch: Việc công khai, minh bạch phải bảo đảm chính xác, rõ ràng, đầy đủ, kịp thời theo trình tự, thủ tục do cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền quy định và phù hợp với quy định của pháp luật, trừ nội dung thuộc bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh và nội dung khác theo quy định của pháp luật.
- Nội dung công khai:
Điều 10: Việc thực hiện chính sách, pháp luật có nội dung liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp của cán bộ, công chức, viên chức; người lao động; cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng vũ trang và công dân; Việc bố trí, quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công hoặc kinh phí huy động từ các nguồn hợp pháp khác; Công tác tổ chức cán bộ của cơ quan, tổ chức, đơn vị; quy tắc ứng xử của người có chức vụ, quyền hạn
- Hình thức công khai:
a) Công bố tại cuộc họp của cơ quan, tổ chức, đơn vị;
b) Niêm yết tại trụ sở của cơ quan, tổ chức, đơn vị;
c) Thông báo bằng văn bản đến cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan;
d) Phát hành ấn phẩm;
đ) Thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng;
e) Đăng tải trên cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử;
g) Tổ chức họp báo;
h) Cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân.
Phòng, chống tham nhũng (PCTN) và thực hành tiết kiệm, chống lãng phí (THTK, CLP) là hai yêu cầu cần thiết và song hành trong hoạt động quản lý tài sản của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức và đơn vị. Pháp luật về PCTN và THTK, CLP đã được Nhà nước quan tâm ban hành và sửa đổi, bổ sung qua nhiều năm. Ngày 20/11/2018, Quốc hội đã thông qua luật mới về PCTN, thay cho Luật được ban hành năm 2005. Luật PCTN năm 2018 có hiệu lực từ ngày 01/7/2019. Luật mới quy định chi tiết và đầy đủ hơn về các nội dung như xung đột lợi ích; việc chuyển đổi vị trí công tác của người có chức vụ, quyền hạn; việc kê khai tài sản, thu nhập; xử lý việc tặng quà và nhận quà tặng; trách nhiệm giải trình; xây dựng định mức, tiêu chuẩn. Để Luật mới có thể đi vào cuộc sống ngay khi có hiệu lực, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 59/2019/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và hướng dẫn thi hành Luật PCTN.
Như vậy, cùng với Luật THTK, CLP được ban hành năm 2013, Luật PCTN năm 2018 là cơ sở pháp lý quan trọng cho công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng và chống lãng phí ở các cơ quan, tổ chức, đơn vị. Để góp phần nâng cao ý thức thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và phòng, chống tham nhũng trong nhà trường, Trường trân trọng giới thiệu đến toàn thể công chức, viên chức, người lao động và người học của trường các tài liệu và văn bản có liên quan đến PCTN và THTK, CLP.
- Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 và các tài liệu giới thiệu Luật. Luật Phòng, chống tham năm 2018
- Nghị định số 59/2019/NĐ-CP ngày 01/7/2019 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và hướng dẫn thi hành Luật Phòng, chống tham chiếu. Nghị định 59/2019/NĐ-CP
- Luật Thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí năm 2013 (bản sửa đổi, bổ sung). Luật Thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí